Hoe vaak moet je zonnepanelen schoonmaken?

Moet je zonnepanelen schoonmaken?

Eerst maar even het eerlijke antwoord op de vraag moet je zonnepanelen schoonmaken, want daar wordt nogal eens overdreven over gedaan. Panelen die schuin liggen en vrij op het dak staan, houden zichzelf voor een groot deel schoon. Regen spoelt los stof en zand gewoon weg, en glas is een glad oppervlak waar niet veel op blijft plakken. Wie u vertelt dat u vier keer per jaar moet laten schoonmaken, verkoopt u iets.

Maar er is een categorie vuil die niet wegspoelt, en dat is precies de categorie die opbrengst kost. Vogelpoep hecht zich vast en droogt in tot een harde, ondoorzichtige laag. Mos en algen groeien vanaf de rand van het frame naar binnen. Stuifmeel en hars plakken en vormen een klevende film waar stof zich aan hecht. En langs de onderrand van elk paneel loopt een aluminium randje waar water tegenaan staat, en daar vormt zich in de loop van de jaren een donkere vuilrand die er met regen alleen nooit meer af gaat.

Dus ja, schoonmaken loont. Alleen niet zo vaak als vaak wordt gesuggereerd, en hoe vaak precies hangt sterk af van uw situatie.

Hoeveel opbrengst verlies je door vuil?

Bij normale vervuiling, een laagje stof en wat aanslag na een droge zomer, praten we over een verlies in de orde van enkele procenten. Dat is meetbaar maar niet dramatisch, en het is ook precies de reden dat schoonmaken bij een kleine installatie op een schoon dak zichzelf niet altijd terugverdient.

Bij hardnekkige vervuiling ligt het anders, en om te begrijpen waarom moet u weten hoe een paneel is opgebouwd. Een zonnepaneel bestaat uit een aantal cellen die in serie staan, net als lampjes in een oude kerstverlichting. Stroom die door de reeks loopt, wordt beperkt door de zwakste schakel. Wordt één cel afgeschermd, dan trekt die de opbrengst van de hele streng omlaag, ook al liggen de andere cellen in de volle zon.

Dat verklaart iets wat op het eerste gezicht raar lijkt: een gelijkmatig stoflaagje over het hele paneel kost minder dan een smalle strook mos langs de onderrand. Het stoflaagje dempt alles een beetje, de strook mos schakelt een hele rij cellen bijna uit. Een schaduwplek van een schoorsteen of een tv-antenne werkt op dezelfde manier. Bij panelen met vermogensoptimizers per paneel is het effect kleiner, maar binnen het paneel zelf blijft het spelen.

In de praktijk betekent dat: kijk niet naar hoe stoffig uw panelen ogen, maar naar de randen en naar plekken waar iets is aangekoekt. Dáár zit het verlies.

Schuin dak of plat dak?

Dit is het onderscheid dat het meeste uitmaakt en dat het minst wordt genoemd. Op een schuin dak liggen panelen onder een flinke hoek, vaak dertig tot vijfenveertig graden. Regen krijgt daar snelheid en spoelt een deel van het vuil naar beneden en van het paneel af. Zo'n dak houdt zichzelf redelijk bij.

Op een plat dak liggen panelen in een opstelling onder een veel kleinere hoek, doorgaans tien tot vijftien graden. Dat is te weinig om water echt te laten stromen. In plaats van weg te spoelen blijft het water op het glas staan, verdampt het daar, en laat het achter wat erin zat. Vuil dat op een schuin dak vertrekt, droogt op een plat dak juist in. Panelen op een plat dak vragen daarom structureel vaker een beurt.

Ligt uw installatie in een oost-westopstelling, wat op platte daken veel voorkomt, dan speelt er nog iets bij. Die panelen staan in rijen met de onderranden bijna tegen elkaar, laag boven het dakvlak. Daar verzamelt zich blad, stuifmeel en stof dat de wind over het dak blaast, en juist die onderranden slibben dicht. Bij een controle is dat de eerste plek waar we kijken. Wat wij doen bij een beurt staat op de pagina over zonnepanelen schoonmaken.

Wanneer vaker nodig is

Bomen in de directe omgeving zijn de duidelijkste reden om naar twee keer per jaar te gaan. Loofbomen leveren blad en zaden, naaldbomen naalden en hars, en dat laatste is het vervelendst: hars plakt en laat stof en roet aan zich hechten tot een grauwe film die met regen niet verdwijnt. Hangen er takken over uw dak, dan komt daar ook nog vogelpoep bij, want vogels zitten graag boven een dak in plaats van ernaast.

Ligt uw woning aan een drukke weg of in een agrarische omgeving, dan speelt fijnstof mee. Roet uit uitlaatgassen en stof van het land slaan neer op het glas en vormen een dunne, vettige laag die aan de matte kant blijft.

En dan de Apeldoornse situatie: hoe dichter u bij de Veluwse bossen woont, richting Ugchelen, Beekbergen of Loenen, hoe meer stuifmeel er in het voorjaar op uw dak terechtkomt. In die weken kan een dak in een paar dagen zichtbaar geel worden. Voor woningen in die hoek is twee keer per jaar de regel in plaats van de uitzondering.

Verdient schoonmaken zichzelf terug?

Bij een kleine installatie op een schuin dak dat vrij ligt: eerlijk gezegd vaak nauwelijks. Bij een grotere installatie, een plat dak, of panelen met zichtbare aanslag langs de randen: doorgaans wel, en soms ruimschoots.

U kunt dat zelf redelijk nauwkeurig nagaan zonder het dak op te hoeven. Open de app van uw omvormer en vergelijk de opbrengst van deze maand met dezelfde maand vorig jaar. Het weer verschilt per jaar, dus kijk niet naar één maand maar naar een reeks van drie of vier. Ziet u een trend waarbij uw installatie er ieder jaar iets slechter uitkomt terwijl er verder niets veranderd is, dan is vervuiling een van de weinige verklaringen die overblijft.

Als u het laat doen, let dan op waarmee er gewerkt wordt. Wij gebruiken gezuiverd osmosewater en zachte borstels, zonder schuurmiddelen of agressieve reinigers die de antireflectiecoating op het glas kunnen aantasten. Die coating is er niet voor de sier: hij zorgt dat er meer licht in het paneel valt in plaats van eraf te kaatsen, en is hij eenmaal beschadigd, dan is dat blijvend. Waarom dat gezuiverde water streeploos opdroogt, leggen we uit in ons artikel over osmosewater.

Waar het kan werken we vanaf de grond met telescoopstelen, want elke keer dat er niemand het dak op hoeft, is er een. Vraag vrijblijvend een offerte aan als u wilt weten wat het voor uw installatie betekent.